İnsanlık tarihi boyunca salgın hastalıklar hep var olmuşlardır. Bu varoluş sürecinin temelini insanoğlunun virüslerle ilk karşılaşmasına dayandırabiliriz. Salgın hastalıkları tetikleyen gelişmeler Denemebedavabonus.com de aynı doğrultuda insanların tercihlerine bağlı olarak gelişmiştir. İnsanların yerleşik hayata geçmesi, hayvanları evcilleştirmesi, su kanalları açması gibi birçok faktör onları fareler, sinekler ve kenelerle daha yakın yaşamak durumunda bırakmıştır. Bu zorunlu tercihler sonucunda ise veba, sıtma, dizanteri gibi salgın hastalıklar ortaya çıkmıştır.
Kara Veba
Bıraktığı izler ve ortaya çıkış koşulları bakımından en kapsamlı salgınlardan biri olan “Kara Veba” pandemisi Avrupa nüfusunun neredeyse yarısının ortadan kalkmasına sebep olmuştur. Uluslararası ticaret yollarının işlevsiz hale gelmesiyle insanlar geyik, balık, yabani otlar gibi alternatif tüketim yollarına yönelmiştir. Ticari faaliyetlerle birlikte sosyal ilişkiler de zayıflamış, salgının bulaşıcı etkisinden dolayı aile ilişkileri kesintiye uğramıştır. Dini temelli ayinler ve organizasyonların salgını yayar nitelikte olduğunun görülmesiyle kiliseye ve dine karşı güvensizlik oluşmuştur.
İspanyol Gribi
1.Dünya Savaşı’nda ortaya çıkan ve insanlık tarihinin bilinen en büyük kıyımına yol açan “İspanyol Gribi” pandemisi nedeni anlaşılamayan bir şekilde gençleri ve erişkinleri daha çok etkilemiştir. Savaşla birlikte yayılan salgın bir anlamda savaşın sonlanmasına yol açmıştır. Çünkü devletler savaşta kaybettiklerinden çok daha fazlasını salgın sebebiyle kaybetmiştir. Bu döneme şahit olan bir doktor Boston’daki bir askeri kampta yaşadıklarını arkadaşına anlatırken kişinin günde 1-2 belki de 20 kişinin ölümünü görmeyi kaldırabileceği fakat günde yaklaşık 100 hastayı kaybettiklerini aktarmıştır.
Günümüze geldiğimizde ise yeni tip koronavirüs pandemisinin (COVID-19) fizyolojik problemlerin yanı sıra birçok psikolojik ve davranışsal problemlere de sebep olduğunu görüyoruz. Sokağa çıkma yasağı, karantina ve evde kalma süreçleri hayatımıza girdiğinden beri yeni yaşam tarzlarına adapte olmaya çalışıyoruz. Kısıtlanma ve izole olma hali kişinin duygusal olarak kendini baskı altında hissetmesine sebep olabiliyor. İçinde bulunduğumuz belirsizlik haline verilen tepkiler kişiye, yaşa, sosyoekonomik duruma, stresle başa çıkma becerisine göre değişiyor. Uzmanlar evde geçirilen zamanın çeşitli farkındalık çalışmaları ile geçirilmesi gerektiğinin altını çiziyor ve nefes egzersizleri, aile içi sosyal etkinlikler, basit sportif hareketler gibi uygulamaların stresle baş etmedeki önemini vurguluyor.
Görünen o ki pandemi etkisini yaşayan ilk insanlar değiliz ve son da olmayacağız. Risklerin toplumun her kesiminde etkili olduğu bir gerçektir. Bu süreci farkındalıkla ve kaygı seviyemizi kontrol altında tutarak etkili bir şekilde yönetmek hem salgın sürecinde hem salgın sonrasında bize fayda sağlayacak önemli becerilerdir.
Daha önce hiç bulunmadığınız bir şehrin sokağındasınız ve bir anda orada daha önce bulunduğunuzu hatırladınız; fakat bu mümkün olamaz çünkü daha önce hiç o şehre gelmediniz. Hepimiz “Dur, bu anı sanki daha önce yaşamıştım.” diyerek kafamızın karıştığı, buna benzer deneyimler yaşamışızdır. Bu deneyim, Fransızca’da “daha önce görülmüş” anlamına gelen “Dejavu” kelimesiyle isimlendirilir. Daha net bir tanımla dejavu daha önceden görülen, hissedilen veya yaşanılan bir durumu daha önce deneyimlemiş hissetme halidir. Bu hissin nedenleri hala bir sır olarak kalsa da neler olabileceği konusunda birçok görüş bulunmaktadır. Bu durumun nedenleri halk arasında müneccimlik, geleceği görme gibi bilim dışı düzeyde açıklanmakla birlikte popüler kültür bu durumu “Evren’in dinamiklerindeki hata” olarak tanımlar.
Peki bilimin dejavu konusunda ortaya koyduğu görüş nedir? Psikoloji alanında yapılan araştırmalar “anı daha önce yaşamışlık” hissinin beynin bellek bölgesiyle ilgili olduğunu ortaya çıkardı. Bilim dünyası tarafından kabul gören açıklamaya göre dejavu, bilinç düzeyinde oluşan gerçeklik ve hafıza arasındaki geçici bir hatadır.
Dr. Banister’ın dejavu deneyi
Hafıza ve dejavu arasındaki ilişkiyi daha net anlamak için 1941 yılında yapılan deneysel bir araştırma örnek verilebilir. Dr. Banister tarafından tasarlanmış bir deneyde deneklere bazı materyaller gösterildi ve deneklerden bu materyalleri öğrenmeleri istendi. Öğrenme gerçekleştikten sonra deneklerde hipnoz yöntemiyle bilinç kaybı gerçekleşmesi sağlandı. Bu müdahalenin amacı öğrenilen materyallerle hafıza arasındaki bağlantıları zayıflatmaktı. Hipnoz sonrasında deneklere mevcut materyaller tekrar gösterildi. 10 denekten 3 tanesi materyalleri hatırladıklarını fakat nerede ve ne zaman gördüğünü hatırlayamadığını belirtti.
Dejavu’yu beynin yapısal özellikleri açısından inceleyen bir araştırmada ise nörologlar gönüllülerin beyin MR’larını çekti. Bu aşamada gönüllüleri yaşanmış ve hayali anılarıyla ilgili teste tuttular ve beynin aktif bölgelerini gözlemlediler. Gönüllülerin çok emin olarak hatırladıkları anılarında beynin altında bulunan lobdaki beyin faaliyetlerinde artış olduğu gözlemlendi. Hayali olduğu belirlenen olaylarda ise beynin üst bölgesinde bulunan ve olayların sadece anafikrini belleğe alan bölgesinin aktifleştiği görüldü ve bu bölümdeki anılarını düşünen kişilerin yanılabilecekleri ortaya çıkmış oldu. Bu araştırma üzerine Nörolog Roberto Cabeza insanların yaşanmamış olsa dahi kimi olayların geçmişte yaşadıklarını düşünebileceklerini belirtti. Nedeni ne olursa olsun dejavu olgusunun bilimsel temeli müneccimlik veya doğaüstü bir süreçle ilgili değildir. Teknolojinin gelişmesiyle birlikte sinirbilimsel anlamda açıklanmamış faktörler gün yüzüne çıkmaya devam etmektedir.
02:00
News
